Khi nào nên chọn lắp đặt rào chắn chữ U hay trụ bollard?

Chọn rào chắn chữ U khi cần che liền cả một đoạn trước thứ cần bảo vệ: chân kệ, góc máy, chân cột, hộp điện, bồn hoa, lối đi bộ cạnh xe nâng, hàng xe máy trong bãi giữ xe. Chọn trụ bollard khi cần giới hạn lối ô tô nhưng vẫn để người đi bộ, xe lăn, xe đẩy đi qua giữa các trụ: lối vào khuôn viên, mặt tiền cửa hàng, sảnh tòa nhà, mép bãi đỗ ô tô. Nói gọn, rào chữ U chắn theo chiều dài và chịu va quệt chậm ở tầm thấp, còn bollard chắn theo từng điểm và giữ lối đi thông thoáng. Cần chịu được cú đâm của xe cố ý lao vào thì cả hai loại thông thường đều không đủ, phải dùng trụ chống đâm xe có chứng nhận thử va chạm.

Rào chắn chữ U và trụ bollard khác nhau ở điểm nào?

Rào chắn chữ U là một ống thép uốn thành hình chữ U úp ngược, hai chân bắt xuống nền, che liền một đoạn dài khoảng 0,5 m đến 2 m. Trụ bollard là một trụ đứng độc lập bằng inox hoặc thép, thường đặt thành hàng, giữa các trụ chừa khe để người đi qua.

Khác biệt về hình dạng kéo theo khác biệt về cách chịu lực. Khi xe va vào thanh ngang của rào chữ U, lực chia ra hai chân rồi xuống nền, nên rào chịu tốt các cú va quệt chậm và lặp lại dọc theo chiều dài. Khi xe va vào bollard, toàn bộ lực dồn vào một trụ và phần móng dưới trụ, nên bollard phải có thân dày, chân chắc và móng tốt mới đứng vững.

Khi nào nên chọn rào chắn chữ U?

Rào chắn chữ U hợp nhất ở chỗ thứ cần bảo vệ trải dài theo một mép, xe chạy chậm nhưng va quệt thường xuyên.

Rào chữ U cho nhà xưởng và kho có xe nâng

Trong kho, rủi ro hiếm khi đến từ xe chạy nhanh mà từ xe nâng chở hàng nặng, quay đầu và lùi sát kệ. Càng xe nâng thấp và dài, chỉ cần lọt qua khe giữa hai trụ đơn là đã chạm chân kệ hay góc máy phía sau. Một rào chữ U dài 1 m đến 2 m đặt trước đầu dãy kệ, góc máy hay tủ điện che liền cả đoạn đó theo chiều ngang. Muốn càng xe không lọt qua phía dưới thanh ngang thì dùng rào thấp ngang tầm càng xe hoặc rào U đôi có thanh giữa; rào U đơn cao khoảng 1 m vẫn để hở phía dưới.

Rào chữ U cũng dùng để tách lối đi bộ khỏi lối xe nâng. Chỗ cần ranh giới cao khoảng 1 m và kín ở tầm càng xe thì dùng rào chữ U đôi có thêm thanh ngang giữa; chỗ chỉ cần chắn bánh xe thấp thì dùng U đơn. Chọn giữa rào chắn chữ U đơn và chữ U đôi chủ yếu dựa vào chiều cao cần chắn và khoảng hở dưới thanh ngang.

Rào chữ U bảo vệ chân cột, góc tường, hộp điện, đồng hồ nước

Chân cột nhà xưởng, góc tường, hộp điện, cụm đồng hồ nước ở bãi xe và tầng hầm thường bị va bởi bánh xe hoặc cản xe khi lùi. Một rào chữ U thấp khoảng 300 mm đến 500 mm đặt trước những chỗ này chắn bánh xe ở tầm thấp. Rào cần đặt cách vật cần bảo vệ một khoảng lớn hơn phần cản xe nhô ra trước bánh, để bánh chạm rào trước khi cản xe chạm vào cột hay tủ. Rào thấp ít che tầm nhìn, ít vướng người đi lại và rẻ hơn nhiều so với sửa cột hay thay tủ điện.

Rào chữ U cho bãi giữ xe máy, bồn hoa, dải cỏ

Ở bãi giữ xe, rào chữ U dùng để chia hàng, định vị chỗ để xe máy và chắn bánh xe trước bồn hoa, dải cỏ, mép lối đi. Rào trong bãi xe thường làm bằng ống mạ kẽm sơn vàng đen để dễ thấy khi thiếu sáng, và chiều cao của rào chắn chữ U cho bãi giữ xe chọn theo loại xe để trong bãi. Với bồn hoa và dải cỏ trong khuôn viên, rào chữ U giữ người và xe không đi tắt qua mà không cần xây bó vỉa cao.

Khi nào không nên dùng rào chắn chữ U?

Rào chữ U chắn ngang lối đi bộ là cách dùng sai. Muốn ngăn xe máy lách qua, rào phải đặt dày hoặc so le, khe chỉ vừa một người nghiêng mình đi qua. Khe như vậy cũng làm xe lăn, xe đẩy em bé, người chống gậy và người kéo vali không qua được, trong khi lối đi bộ cần thông thoáng, liên tục. Chỗ cần giới hạn lối ô tô mà vẫn để người qua nên dùng bollard.

Khi nào nên chọn trụ bollard?

Trụ bollard hợp ở chỗ cần giới hạn lối ô tô nhưng người đi bộ vẫn phải ra vào tự do, và ở chỗ cần mở lối cho xe theo từng lúc.

Bollard cho lối vào cần giới hạn ô tô nhưng người vẫn qua

Đặt một hàng bollard ở cổng phụ, lối đi bộ trong khuôn viên, lối vào công viên nội khu hay sân trường thì ô tô không vào được, còn người đi bộ, xe lăn, xe đẩy đi thẳng qua giữa các trụ. Với hàng trụ ở lối đi bộ, khoảng cách giữa các trụ chắn bollard thường để khoảng 1,2 m: đủ rộng cho xe lăn, đủ hẹp để ô tô con không lọt.

Khe 1,2 m vẫn đủ cho xe máy đi qua. Bollard không dùng để giới hạn xe máy; thu hẹp khe đến mức xe máy không lọt thì xe lăn và xe đẩy cũng không qua được. Chỗ cần kiểm soát xe máy nên dùng cổng, barie hoặc người trông giữ; hàng bollard chỉ giới hạn ô tô.

Bollard trước mặt tiền cửa hàng, sảnh tòa nhà, cửa kính

Mặt tiền có cửa kính, bậc tam cấp hay khu ngồi ngoài trời giáp bãi đỗ thường bị ô tô lùi quá đà hoặc lấn lên khi đỗ. Một hàng bollard đặt lùi ra khỏi chân mặt tiền giữ cho xe lùi quá đà hoặc lấn lên khi đỗ dừng lại ở hàng trụ, trước khi tới cửa kính, mà không làm mặt tiền bị rào kín như hàng rào. Điều này đúng với va chạm ở tốc độ đỗ xe; xe chạy nhanh vẫn có thể làm gãy trụ inox, thép thông thường. Ở những chỗ cần thẩm mỹ, trụ chắn inox 304 giữ được bề mặt sáng khi đặt ngoài trời; inox 201 rẻ hơn nhưng dễ ố và lấm tấm gỉ khi gặp mưa nắng, nên hợp với chỗ có mái che hơn.

Bollard ở mép bãi đỗ ô tô và lối xe trong khuôn viên

Ở bãi đỗ ô tô, bollard đặt ở đầu ô đỗ, mép lối đi bộ, góc rẽ và trước cửa thang máy, cửa thoát hiểm để xe không lấn vào. Trụ cao khoảng 600 mm đến 1 m, có dải phản quang, dễ thấy hơn rào thấp khi tài xế lùi xe nhìn qua gương. Bãi đỗ ngoài trời hay dùng bollard thép mạ kẽm cao 1 m, đế hàn sẵn để bắt xuống nền bê tông hoặc nhựa đường.

Bollard tháo rời cho lối cần mở cho xe theo từng lúc

Lối chữa cháy, lối cho xe chở hàng vào buổi sáng, lối cho xe cứu thương hay xe của ban quản lý cần đóng phần lớn thời gian nhưng thỉnh thoảng phải mở. Rào chữ U muốn mở thì phải tháo bu lông, còn bollard có những loại làm sẵn cho việc này: trụ tháo rời có khóa, trụ gập xuống mặt đất, trụ nâng hạ bán tự động hoặc tự động. Tần suất mở càng nhiều thì càng nên chọn loại vận hành nhanh.

Các loại trụ bollard thường gặp

Chọn bollard xong thì còn phải chọn loại trụ theo việc trụ phải làm:

• Trụ cố định chôn móng: chân trụ chôn sâu trong hố đổ bê tông. Cùng cỡ trụ, loại này chịu va tốt hơn loại bắt bản mã vì lực truyền vào cả khối móng; hợp với ranh giới lâu dài, muốn dời phải phá móng.
• Trụ cố định bắt bản mã: chân hàn tấm đế có lỗ, bắt bu lông nở xuống nền bê tông có sẵn. Lắp nhanh, không phải đào, hợp với nền đã hoàn thiện; độ chắc phụ thuộc vào nền bê tông bên dưới.
• Trụ tháo rời có khóa: thân trụ cắm vào ống lót chôn ngang mặt nền, mở khóa là rút trụ ra để mở lối. Hợp với lối mở vài lần trong ngày hoặc vài lần trong tháng.
• Trụ nâng hạ bán tự động: trụ chìm dưới nền, mở khóa bằng chìa thì trụ tự nhô lên nhờ lò xo hoặc xi lanh khí, hạ xuống bằng cách ấn trụ. Không cần điện, hợp với lối ít mở.
• Trụ nâng hạ tự động: trụ chạy bằng mô tơ điện hoặc thủy lực, điều khiển bằng nút bấm, thẻ từ hoặc camera đọc biển số. Hợp với cổng ra vào nhiều lượt; cần móng sâu, đường điện và thoát nước dưới hố.
• Trụ đàn hồi bằng nhựa PU: bị xe va thì cong xuống rồi tự dựng lại. Không giới hạn được lối xe và không chịu va mạnh, nhưng hợp với chỗ va quệt nhẹ liên tục, như mép cửa cuốn, lối rẽ hẹp, dải phân làn trong bãi xe.

Trụ chắn inox 304 và inox 201 thông thường có đường kính từ khoảng Φ76 đến Φ219, cao khoảng 400 mm đến 1.000 mm, thành inox dày từ khoảng 1,2 mm trở lên. Trụ càng to, thành càng dày, móng càng sâu thì càng chịu va tốt; chỗ có xe tải nhỏ lùi vào nên dùng trụ to, thành dày và chôn móng thay vì bắt bản mã.

Trường hợp phải dùng trụ chống đâm xe

Rào chắn chữ U và trụ bollard inox, thép thông thường được làm để chịu va quệt, xe lùi quá đà và giới hạn chỗ đỗ. Chúng không được thiết kế để chịu cú đâm của một chiếc xe tải cố ý tăng tốc lao vào. Động năng của xe tăng theo bình phương vận tốc, nên một chiếc xe tải chạy nhanh mang năng lượng lớn hơn rất nhiều lần so với một chiếc xe nâng đang lùi, đủ để bẻ gãy trụ hay bật cả móng.

Những nơi lo ngại xe cố ý đâm vào, như lối vào cơ quan, nơi tập trung đông người, khu cần bảo vệ an ninh cao, phải dùng trụ chống đâm xe có chứng nhận thử va chạm bằng xe thật, theo các tiêu chuẩn như ASTM F2656 hoặc ISO 22343-1. Chứng nhận này ghi rõ khối lượng xe thử, vận tốc va chạm và quãng xe xuyên qua hàng trụ. Trụ không có chứng nhận thì không nên gọi là trụ chống đâm xe, dù thân trụ to và dày đến đâu.

Chi phí lắp rào chắn chữ U và trụ bollard khác nhau ra sao?

Cách lắp quyết định độ chắc và phần lớn chi phí của cả hai loại.

Rào chắn chữ U thường bắt bản mã bằng bu lông nở xuống sàn bê tông có sẵn, hoặc chôn chân trong hố bê tông ở nền yếu và khu va chạm mạnh. Mỗi rào hai chân, che được cả một đoạn, nên trên một tuyến dài, số lỗ khoan và số móng ít hơn so với đặt nhiều trụ đơn. Rào gần như không cần bảo dưỡng ngoài việc siết lại bu lông, sơn lại vạch vàng đen và dặm sơn kẽm chỗ trầy.

Bollard cố định tính tiền theo từng trụ; trên cùng một chiều dài, số trụ cần dùng phụ thuộc vào khoảng cách giữa các trụ. Trụ chôn móng tốn thêm công đào hố và đổ bê tông. Bollard nâng hạ tự động đắt hơn trụ cố định nhiều lần, tốn thêm móng sâu, đường điện, thoát nước, bộ điều khiển và phải bảo dưỡng định kỳ; hố đọng nước là nguyên nhân hay làm hỏng mô tơ.

Rào chữ U và bollard bàn trong bài này là cho khuôn viên tư nhân: nhà xưởng, kho, bãi xe, sân, lối đi nội bộ. Vỉa hè và lòng đường công cộng do cơ quan quản lý đường bộ quyết định; có cần xin phép lắp đặt cột chắn bollard hay không phụ thuộc vào vị trí trụ nằm trong hay ngoài ranh đất.

Có nên kết hợp cả rào chữ U và bollard?

Nhiều công trình dùng cả hai, mỗi loại ở đúng chỗ của nó:

• Kho, nhà xưởng: rào chữ U trước đầu dãy kệ, chân cột, tủ điện và dọc lối đi bộ; bollard ở hai bên cửa kho, mép cửa cuốn, nơi xe ra vào thẳng mà người vẫn phải đi qua.
• Bãi đỗ xe tòa nhà: rào chữ U chia hàng xe máy, chắn bánh trước hộp kỹ thuật; bollard ở đầu ô đỗ ô tô, trước cửa thang máy và lối thoát hiểm.
• Khuôn viên, công viên nội khu: rào chữ U quanh bồn hoa, dải cỏ; bollard ở lối vào, kết hợp một trụ tháo rời ở giữa để mở cho xe cứu hỏa, xe chăm sóc cây.
• Mặt tiền cửa hàng: bollard trước cửa kính; rào chữ U thấp bảo vệ cột, đồng hồ điện nước ở góc nhà.

Cách chọn nhanh: thứ cần bảo vệ trải theo một mép và xe chạy chậm sát bên thì dùng rào chữ U; lối cần giới hạn ô tô nhưng người phải đi qua thì dùng bollard; lối phải mở cho xe theo từng lúc thì dùng bollard tháo rời hoặc nâng hạ; lo ngại xe cố ý lao vào thì chỉ dùng trụ chống đâm xe có chứng nhận.

Đăng Quân cung cấp và lắp đặt rào chắn chữ U đơn và đôi bằng thép mạ kẽm cùng trụ chắn bollard inox và thép mạ kẽm loại cố định và tháo rời có khóa, gia công theo chiều cao, cỡ ống, kiểu đế và màu theo mặt bằng thực tế, bảo hành 12 tháng. Gọi 0965 468 871 (Thủy Tiên) hoặc 0936 283 980 (Đăng Quân), cho biết vị trí cần chắn, loại xe chạy qua và lối nào cần để người đi qua để được tư vấn chọn rào hay trụ và nhận báo giá.