Hướng dẫn cách hàn lưới B40 đúng kỹ thuật không đứt lưới

Nhiều người tự làm hàng rào lưới B40 ở nhà gặp chung một tình huống: vừa đặt mỏ hàn xuống vài giây, sợi lưới đã cháy đứt thành một lỗ tròn, hoặc tệ hơn là thủng luôn cả thanh khung thép hộp. Có người hàn xong tưởng chắc, nhưng chỉ vài tháng sau mối hàn đã loang vệt rỉ nâu đỏ trông rất mất thẩm mỹ. Vấn đề ở đây thường không nằm ở máy hàn đắt hay rẻ, mà ở cách chuẩn bị và cách điều khiển nhiệt khi hàn.

Vì sao hàn lưới B40 lại dễ cháy đứt hơn hàn sắt thường?

Sợi thép đan lưới B40 thường mỏng, phổ biến trong khoảng 2,7mm đến 3,5mm, trong khi thanh khung thép hộp dùng để hàn vào lại dày hơn, thường từ 1,2mm đến 1,5mm bề dày tiết diện. Khi hồ quang hàn nổi lên với nhiệt độ rất cao, phần kim loại mỏng (sợi lưới) nóng và tan nhanh hơn nhiều so với phần kim loại dày (khung), nên nếu giữ que hàn quá lâu ở một điểm, sợi lưới gần như chắc chắn sẽ cháy đứt trước khi khung kịp ngấu.

Thêm vào đó, cả sợi lưới và khung thường được mạ kẽm bảo vệ. Lớp kẽm có nhiệt độ nóng chảy và bốc hơi thấp hơn rất nhiều so với thép nền, nên ngay khi hồ quang vừa chạm vào, lớp kẽm tại điểm đó sẽ bốc hơi gần như ngay lập tức. Hơi kẽm thoát ra có thể mắc lại trong vũng hàn đang nguội, tạo thành các bọt khí nhỏ (rỗ khí) làm mối hàn yếu hơn, đồng thời gây bắn tóe và làm mất sạch lớp mạ bảo vệ tại vùng vừa hàn.

Hai đặc điểm này giải thích vì sao nếu hàn lưới B40 theo cách quen tay khi hàn sắt thường kéo dài đường hàn liên tục thì rủi ro cháy đứt lưới và rỗ khí sẽ rất cao. Cách hàn đúng cho loại vật liệu này phải đi theo một logic khác: chuẩn bị kỹ trước khi hàn, hạ dòng điện, và hàn ngắt quãng thay vì kéo dài.

Trước khi mồi hồ quang lưới B40 phải được căng và ép sát khung

Một sai lầm phổ biến là hàn ngay khi lưới còn chùng hoặc còn cách khung một khoảng hở nhỏ. Hồ quang hàn không thể nhảy qua khoảng hở mà không đốt cháy biên kim loại mỏng, nên đây chính là nguyên nhân hàng đầu khiến lưới bị thủng ngay từ những giây hàn đầu tiên. Trình tự chuẩn cần làm trước khi hàn:

• Cố định một đầu lưới vào khung bằng dây buộc thép mạ kẽm, đóng vai trò điểm neo chịu phản lực.
• Ở đầu còn lại, luồn một thanh thép tròn hoặc thanh dẹt (thường gọi là thanh phân tán lực) xuyên qua các mắt lưới của hàng cuối cùng, để lực kéo được dàn đều dọc theo chiều cao tấm lưới thay vì dồn vào vài mắt lưới riêng lẻ.
• Dùng tời kéo hoặc vam căng lưới móc vào thanh phân tán lực, kéo căng từ từ và liên tục cho đến khi mắt lưới hình thoi thuôn dài, ôm sát khung.
• Kiểm tra lại bằng cách ấn tay vào giữa mảng lưới: lưới chỉ nên lún khoảng 0,5cm đến 1,5cm và bật nảy lại ngay. Nếu lún nhiều và không bật lại, lưới còn chùng, cần kéo căng thêm; nếu mắt lưới đã khép chặt và cứng đơ, lực kéo có thể đã quá tay.
• Trước khi hàn, dùng kìm chuyên dụng hoặc kẹp cơ khí ép chặt nút giao của lưới sát vào mặt khung, không để hở.

Nếu hàn khi lưới còn chùng, mối hàn sẽ phải chịu lực kéo lệch ngay từ đầu, dễ nứt gãy sau một thời gian chịu gió hoặc va đập, và hàng rào nhìn tổng thể cũng lỏng lẻo, mất thẩm mỹ. Bước căng lưới và ép sát khung tốn thêm vài chục phút, nhưng đây là bước quyết định mối hàn có bền hay không, không nên bỏ qua vì muốn hàn nhanh.

Xem thêm: Hướng dẫn cách cắt lưới B40 đúng kỹ thuật đơn giản tại nhà

Chọn máy hàn, que hàn và dòng điện phù hợp với lưới B40

Với sợi lưới mỏng, máy hàn biến thế truyền thống dùng dòng AC lớn thường khó kiểm soát nhiệt, dễ gây xuyên thủng và hồ quang không ổn định. Trong điều kiện thi công ngoài trời tại công trường, máy hàn que điện tử dùng công nghệ Inverter vẫn là lựa chọn phổ biến hơn nhờ cơ động, chỉnh dòng nhạy và chịu gió tốt hơn máy hàn truyền thống.

Trước khi chọn máy và que hàn, nên hỏi rõ hoặc kiểm tra các thông tin sau:

• Công suất máy nằm trong khoảng nào, có chỉnh được dòng hàn ở mức thấp (dưới 100A) không, vì lưới B40 cần dòng nhỏ hơn nhiều so với hàn kết cấu thép dày.
• Cấp bảo vệ chống bụi, chống nước của máy (thường ký hiệu IP) nếu thi công ngoài trời.
• Loại que hàn phù hợp: với sợi lưới 2,7mm đến 3,5mm hàn vào khung thép hộp dày 1,2mm đến 1,5mm, que hàn bọc thuốc loại rutile (thường gặp mác E6013) với đường kính nhỏ, khoảng 2,0mm đến 2,5mm, thường là lựa chọn an toàn vì hạn chế nhiệt lượng truyền vào vũng hàn.
• Dải dòng điện khuyến nghị in trên bao bì que hàn, nên đối chiếu lại trước khi cài máy.

Với người mới cầm mỏ hàn loại vật liệu mỏng này, nên bắt đầu ở mức dòng thấp nhất có thể mồi được hồ quang (thường khoảng 60A đến 70A với que 2,5mm), sau đó tăng dần từng nấc nhỏ 5 đến 10A cho đến khi hồ quang cháy ổn định, không bị dính que. Nếu vào tay đã quen, dòng hàn cho nhóm vật liệu này thường dao động trong khoảng 70A đến 90A, nhưng mức cụ thể vẫn nên căn cứ theo độ dày thực tế của lưới và khung đang dùng, không nên áp dụng cứng một con số cho mọi công trình.

Kỹ thuật hàn chấm bon: cách hàn lưới B40 không bị cháy đứt

Đây là phần quan trọng nhất, vì cách hàn này khác hẳn cách hàn nối thép thông thường. Thay vì kéo một đường hàn liên tục, kỹ thuật được áp dụng cho lưới B40 là hàn ngắt quãng từng chấm rất ngắn, gọi là hàn chấm bon. Cách hàn này cho kim loại đủ thời gian đông đặc và tản nhiệt qua khung nền giữa các nhát hàn, tránh tích nhiệt dư khiến lưới chảy sụp.

Một điểm giao cắt giữa lưới và khung thường được xử lý qua trình tự bốn nhát chấm ngắn, ngắt quãng giữa các nhát:

• Nhát đầu tiên chạm và nhấc rất nhanh ngay tại sợi lưới, mục đích chính là làm nóng sơ bộ và đốt bay lớp kẽm tại điểm đó, không nhằm tạo độ ngấu.
• Nhát thứ hai đặt vào góc tiếp giáp giữa sợi lưới và mặt khung, hình thành chân mối hàn, đây là nhát quyết định độ bám chắc cơ bản.
• Nhát thứ ba đặt đối xứng ở phía bên kia của sợi lưới, giúp ôm và khóa sợi lưới vào khung, chống xé rách khi chịu lực kéo.
• Nhát thứ tư điền vào phần lõm còn lại giữa hai nhát trước, giúp mối hàn tròn đều, tăng tiết diện chịu lực và đỡ gồ ghề hơn về thẩm mỹ.

Trong cả bốn nhát, mũi que hàn không nên chĩa thẳng vào sợi lưới mà nên nghiêng nhiều hơn về phía thanh khung, vì khung dày hơn sẽ đóng vai trò hấp thụ phần lớn nhiệt lượng, còn lưới chỉ cần đủ nhiệt để chảy dính vào vũng hàn mà không bị đốt đứt. Nói cách dễ nhớ hơn: phần lớn nhiệt nên dồn vào khung, chỉ một phần nhỏ liếm qua lưới.

Nếu thấy lưới có dấu hiệu đỏ rực kéo dài hoặc sắp đứt, nên nhấc que ra ngay, không cố hàn thêm cho chắc. Mối hàn lưới B40 không cần đường hàn to và dài như hàn kết cấu, một điểm chấm nhỏ nhưng đúng vị trí và đúng nhịp độ đã đủ chịu lực cho mục đích làm hàng rào.

Những lỗi thường gặp khi hàn lưới B40 và cách tránh

Phần lớn các lỗi khi hàn lưới B40 đều xuất phát từ việc áp dụng thói quen hàn sắt thường vào một vật liệu mỏng và có lớp mạ. Một số lỗi hay gặp:

• Hàn quá lâu trên một điểm khiến lưới cháy đứt: thường do dòng điện đặt quá cao hoặc giữ que hàn quá lâu vì muốn mối hàn to hơn. Cách tránh là hạ dòng và chuyển hẳn sang kỹ thuật chấm ngắt quãng đã nêu ở trên.
• Mối hàn bị rỗ khí, giòn, dễ gãy: thường do hàn ngay khi còn khoảng hở giữa lưới và khung, khiến hơi kẽm thoát ra không kịp và mắc lại trong vũng hàn. Cách tránh là luôn ép sát lưới vào khung bằng kìm trước khi hàn.
• Que hàn bị dính, hồ quang chập chờn: thường do giữ hồ quang quá ngắn hoặc dòng điện đặt quá thấp khiến không mồi được hồ quang ổn định. Nên tăng dần dòng theo từng nấc nhỏ cho đến khi hồ quang cháy đều.
• Mối hàn nhìn ổn lúc mới làm nhưng rỉ rất nhanh sau vài tháng: đây không phải lỗi khi hàn mà là do bỏ qua bước xử lý sau hàn, sẽ nói rõ ở phần tiếp theo.

Nếu một mối hàn vừa cháy đứt lưới, không nên cố hàn đè lên đúng điểm đó ngay, vì kim loại tại đó đã mỏng đi và sẽ tiếp tục cháy. Cách an toàn hơn là dịch điểm hàn sang một nút giao kế bên còn nguyên vẹn.

Khi nào nên dùng kẹp thép la thay vì hàn trực tiếp lên lưới B40?

Không phải lúc nào hàn cũng là lựa chọn tối ưu. Với các công trình đề cao thẩm mỹ ở mép lưới, cần khả năng chống rỉ tốt hơn tại viền, hoặc có thể cần tháo dỡ lưới trong tương lai, phương án kẹp viền bằng thanh thép la (thép lập là) đáng được cân nhắc hơn so với hàn đính trực tiếp từng mắt lưới.

Cách làm là trải căng lưới như bình thường, sau đó dùng một thanh thép la ốp sát lên toàn bộ mép lưới rồi mới hàn (hoặc bắn vít, bắn rivet) cố định thanh thép la vào khung. Vì thanh thép la và khung có độ dày tương đồng, việc hàn giữa hai vật liệu dày bằng nhau dễ kiểm soát hơn nhiều so với hàn trực tiếp sợi lưới mỏng vào khung dày, nên gần như không còn lo cháy thủng.

Nếu công trình chỉ cần dựng nhanh, không quá đặt nặng thẩm mỹ viền lưới, hàn chấm bon trực tiếp vẫn là cách phổ biến và đủ chắc chắn. Nếu công trình ở vị trí dễ nhìn thấy viền lưới, hoặc khách hàng có yêu cầu riêng về độ bền viền và khả năng tháo lắp sau này, nên trao đổi trước với đơn vị cung cấp vật tư để chọn quy cách thép la phù hợp trước khi thi công, tránh phát sinh giữa công trình.

Xử lý mối hàn sau khi hàn xong để tránh rỉ sét sớm

Đây là bước hay bị bỏ qua nhất, nhưng lại là nguyên nhân chính khiến hàng rào lưới B40 hàn xong nhìn đẹp được vài tháng rồi bắt đầu rỉ loang ở đúng các điểm hàn. Lý do đơn giản: tại vùng vừa hàn, lớp mạ kẽm bảo vệ đã bị nhiệt độ cao phá hủy hoàn toàn, để lộ thép trần không còn lớp bảo vệ nào.

Trước khi sơn lại, cần làm sạch bề mặt mối hàn: gõ bỏ lớp xỉ hàn, dùng máy mài hoặc chải bằng đĩa cước thép để loại bỏ oxit đen và vảy kẽm sần sùi quanh mối hàn, sau đó lau sạch dầu mỡ hoặc bụi bẩn còn bám lại. Bề mặt cần khô và sạch trước khi sơn, vì lớp sơn phủ lên bề mặt còn bẩn thường bám kém và dễ bong sớm.

Với riêng vùng mối hàn, sơn chống rỉ thông thường chỉ tạo một lớp ngăn vật lý, khi bị trầy xước thì hơi ẩm sẽ tấn công ngay phần thép trần bên dưới. Sơn mạ kẽm lạnh giàu kẽm thường được ưu tiên hơn cho vùng này, vì ngoài lớp màng ngăn vật lý, hàm lượng bột kẽm cao trong sơn còn tạo cơ chế bảo vệ điện hóa tương tự lớp mạ kẽm nhúng nóng ban đầu – khi bề mặt bị trầy, kẽm trong sơn sẽ oxy hóa trước để bảo vệ thép bên dưới. Nên sơn thành lớp mỏng, có thể quét hoặc xịt một đến hai lớp, để màng sơn khô đều và không bị chảy xệ; thời gian khô và độ dày màng sơn cụ thể nên xác nhận lại theo hướng dẫn của từng loại sơn đang dùng, vì mỗi sản phẩm có thông số khác nhau.

Nếu công trình ở khu vực ẩm, gần biển hoặc tiếp xúc hóa chất, nên ưu tiên xử lý kỹ phần này hơn là tiết kiệm thời gian, vì mối hàn chính là điểm yếu nhất của toàn bộ hệ thống hàng rào về lâu dài.

Hàn lưới B40 không khó nếu nắm đúng thứ tự: căng lưới và ép sát khung trước, hạ dòng điện và chọn que phù hợp, hàn ngắt quãng theo từng chấm nhỏ thay vì kéo dài đường hàn, và xử lý chống rỉ ngay sau khi hàn xong. Phần dễ bị bỏ qua nhất thường là bước cuối – xử lý mối hàn sau khi hàn – nhưng đây lại là phần quyết định hàng rào trông đẹp được một năm hay rỉ loang chỉ sau vài tháng mưa nắng.

Nếu đang chuẩn bị vật tư cho công trình hàng rào lưới B40, có thể liên hệ với Vật liệu xây dựng Đăng Quân để được hỗ trợ thông tin về quy cách lưới, thép hộp làm khung, que hàn và sơn mạ kẽm lạnh phù hợp với điều kiện thi công thực tế, cũng như nhận báo giá theo nhu cầu cụ thể của công trình.